Trade Map, Uluslararası Ticaret Merkezi'nin (ITC) ülke ve ürün bazında dış ticaret istatistiği sunan ücretsiz aracıdır. İhracatçı için en iyi kullanımı pazar seçimidir: ürününüzü hangi ülkenin ne kadar aldığını, kimden aldığını ve Türkiye'nin o pazardaki payını gösterir. Aşağıda zeytinyağı (GTİP 1509) örneğiyle adım adım anlattık; ekranlar 28 Eylül 2026'da, yeni Trade Map arayüzünden ve 2025 verisiyle alındı. Sonunda bu verilerle beş ülkelik bir kısa liste kurup okuyoruz.
Rehberin içeriği
- GTİP kodunuzu bulun
- Ürününüzü kimler alıyor?
- Türkiye bu üründe nereye satıyor?
- Hedef ülke kimden alıyor?
- Verileri kısa listeye çevirin
- Firma listesi
- Sık yapılan hatalar
Başlamadan önce
- Kayıt ücretsiz. trademap.org adresinden e-postanızla hesap açın. Trade Map 230'dan fazla ülke ve 5.300'den fazla ürün için veri sunar.
- Yeni arayüz. ITC aracı 2026 baharında yeniledi (Trade Map 3.0). Sekme adları aynı kaldı: Time series, Trade indicators, Companies. Eski ekranlarla anlatılan videolarda menüler farklı görünebilir.
0. GTİP kodunuzu bulun
Trade Map'te her şey ürün koduyla başlar. Türkiye'de kullanılan GTİP 12 hanelidir:
- İlk 4 hane ürünün pozisyonudur (zeytinyağı için 1509).
- İlk 6 hane Armonize Sistem (HS) kodudur ve bütün dünyada aynıdır (150920).
- 7. ve 8. haneler AB'nin Birleşik Nomenklatürüdür; 9-12. haneler Türkiye'ye özgü alt kırılımlardır.
Kodunuzu bilmiyorsanız Ticaret Bakanlığı'nın tarife sistemi TARA'da (uygulama.gtb.gov.tr/Tara) ürün adıyla arayabilir ya da gümrük müşavirinize sorabilirsiniz. Trade Map ülkeler arası karşılaştırmada 2, 4 ve 6 haneli kodlarla çalışır; 6 haneden sonrası ülkeden ülkeye değiştiği için kıyaslanamaz. 4 hane geniş bir resim verir; 6 hane daha kesindir ama bazı ülkelerde veri azalır.
1. Ürününüzü kimler alıyor?
"Trade indicators" sekmesinde "Trade flow" olarak Imports, ithalatçı ve ihracatçı olarak World, ürün olarak GTİP kodunuzu seçin. Tablo, ürünü ithal eden ülkeleri büyükten küçüğe sıralar.
Hangi sütunlara bakmalı:
- Value imported: Pazarın büyüklüğü.
- Annual growth (2021-2025) ve (2024-2025): Pazar büyüyor mu? Zeytinyağında dünya ithalatı son yılda %21 düştü, ama 2021-2025 arasında yılda ortalama %14 büyüdü. Tek yıla değil beş yıllık eğilime bakın.
- Unit value: Ton başına ortalama fiyat. Pazarın hangi fiyat seviyesinde çalıştığını gösterir. Miktar bildirilmeyen ülkelerde bu sütun boş kalır; tabloda İspanya için "No quantity" yazıyor.
- Trade balance: İhracat eksi ithalat. Gözden kaçan ama çok şey söyleyen sütun. İspanya 817 milyon dolarlık zeytinyağı alıyor ama ticaret dengesi +4,5 milyar dolar: büyük bir üretici ve ihracatçı. İtalya da 2,9 milyar dolar alıyor; denge yalnız -187 milyon dolar, yani aldığının büyük kısmını işleyip yeniden satıyor. Bu ülkeler son tüketici pazarından çok dökme alıcı ve şişeleyici pazarıdır.
Tablonun üstündeki Select indicators düğmesiyle sütun ekleyip çıkarabilir, Table / Bars / Map / Bubbles ile aynı veriyi grafik ya da harita olarak görebilirsiniz. Her satırın başındaki HS6 simgesi o ülkenin alımını 6 haneli alt ürünlere böler (sızma zeytinyağı ile diğerleri ayrı görünür); dünya simgesi ise o ülkenin tedarikçi listesine geçer.
2. Türkiye bu üründe nereye satıyor?
"Trade flow" olarak Exports, ihracatçı olarak Türkiye seçin, "View by" ayarını ithalatçı ülkeye çevirin.
Burada en değerli sütun "Share of Türkiye in partners' imports": Türkiye'nin o ülkenin toplam alımındaki payı. Ürdün'de bu oran %97, yani pazar zaten Türk tedarikçilerde. ABD'de ise %2,8; pazar büyük, Türkiye'nin payı küçük.
Son sütun, "Share of importer in world's imports", o ülkenin dünya pazarındaki ağırlığıdır. İkisini birlikte okuyun: ABD dünya ithalatının %18'ini yapıyor ve Türkiye orada %2,8'de. Ürdün dünyanın %0,18'i; Türkiye zaten %97. Büyümek için alan ABD'de, Ürdün'de değil.
Unit value burada Türkiye'nin o ülkeye sattığı ortalama fiyattır. Türkiye ortalamada ton başına 4,8 bin dolardan satıyor; ABD'ye 4,2 bin, Japonya'ya 5,2 bin, Kanada'ya 5,1 bin dolardan. Aynı ürünün farklı pazarlarda farklı fiyat ve kalite seviyesinde gittiğini gösterir.
3. Hedef ülke kimden alıyor?
Aday bir ülkeyi seçin, örneğin Almanya. "Trade flow" Imports, ithalatçı Germany, ihracatçı World, "View by" tedarikçi ülke olsun.
Bu tablo iki soruya cevap verir. Rakipleriniz kim: Almanya'da İtalya, İspanya ve Yunanistan. Fiyatınız nerede duruyor: Türkiye'den gelen zeytinyağının ton başına ortalama değeri 6,9 bin dolar; İtalya'da 7,7 bin, Yunanistan'da 9,1 bin dolar.
"Time series" sekmesi aynı pazarın yıllara göre seyrini gösterir. Almanya'nın zeytinyağı ithalatı 2018'de 356 milyon dolardı, 2025'te 660 milyon dolar.
4. Verileri kısa listeye çevirin
Tablolara tek tek bakmak yerine aday ülkeleri aynı ölçütlerle yan yana koyun. Aşağıdaki tablo yukarıdaki ekranlardaki 2025 rakamlarından derlendi; Japonya ve Kanada'nın pazar büyüklüğü, dünya ithalatındaki paylarından hesaplandı ve yaklaşıktır.
| Ülke | Pazar (ithalat) | Türkiye'nin payı | Türkiye'den satış | Not |
|---|---|---|---|---|
| ABD | 2,4 milyar $ | %2,8 | 62 milyon $ | En büyük pazar; Türkiye'nin en büyük alıcısı ama payı küçük |
| Almanya | 660 milyon $ | %1,3 | 8,8 milyon $ | İtalya, İspanya, Yunanistan baskın; ortalama fiyat yüksek |
| Kanada | ~420 milyon $ | %3,9 | 15 milyon $ | Orta büyüklük; Türkiye'den ton başına 5,1 bin $ |
| Japonya | ~290 milyon $ | %8 | 20 milyon $ | Türkiye'nin yerleşik olduğu, fiyatı yüksek pazar |
| Ürdün | ~23 milyon $ | %97 | 23 milyon $ | Pazar zaten Türk tedarikçilerde |
Okurken şu sorulara cevap arayın:
- Büyük pazar, küçük pay: ABD ve Almanya. Talep var, Türkiye henüz az. Fırsat burada ama rekabet de güçlü; neden az olduğumuzu (fiyat, belge, marka, lojistik) anlamak gerekir.
- Küçük pazar, büyük pay: Ürdün. Yeni bir Türk tedarikçi için zor: alıcılar zaten Türkiye'den alıyor, yerinize geçeceğiniz birini bulmanız gerekir.
- Orta pazar, anlamlı pay: Japonya ve Kanada. Türkiye'nin tanındığı, fiyatın iyi olduğu pazarlar; referans göstermek daha kolay.
- Eğilim: Tek yıla bakmayın. Dünya zeytinyağı ithalatı 2025'te %21 düştü ama beş yıllık ortalamada yılda %14 büyüdü; ABD ve Almanya'da beş yıllık büyüme %16.
Bu tablo ilk eleme içindir. Kısa listeye kalan iki üç ülke için vergi, belge ve dağıtım yapısına ayrıca bakın (aşağıda).
5. Firma listesi: işe yarar ama sınırlı
"Companies" sekmesi seçtiğiniz ülkede ürünü ithal eden firmaları listeler. Almanya'da zeytinyağı (1509) için 25 firma çıkıyor; firma adı, şehir ve web sitesiyle.
Dikkat edilecek üç nokta:
- Liste kısa. 660 milyon dolarlık bir pazar için 25 firma, pazarın küçük bir kısmıdır.
- Herkes alıcı değil. Listede adından et ticareti ya da kimya firması olduğu anlaşılan kayıtlar da var. Hangisinin sizin ürününüzü alacağını listeden anlamak mümkün değil.
- Kişi yok. Firmada kime yazacağınızı ve ne yazacağınızı Trade Map söylemez.
Sık yapılan hatalar
- Yalnız son yıla bakmak. Fiyat dalgalanan ürünlerde (zeytinyağı gibi) tek yıl yanıltır. Beş yıllık büyüme sütununu ve Time series sekmesini birlikte okuyun.
- Değeri miktar sanmak. Fiyatlar arttığında ithalat değeri büyür ama alınan ton azalabilir. Quantity ve Unit value sütunlarını da açın.
- Ayna veriyi bilmeden kullanmak. Bazı ülkeler istatistik bildirmez; Trade Map onların ticaretini ortak ülkelerin bildirdiği rakamlardan kurar. "Data source" ayarı hangi veriyi gördüğünüzü gösterir. Ayna veride ihracat ve ithalat farklı esaslarla (biri navlun ve sigorta dahil, diğeri hariç) değerlenir; ülkenin kendi rakamıyla birebir tutmaz.
- Üretici ülkeyi tüketici pazarı sanmak. Trade balance sütunu pozitif ya da sıfıra yakınsa ülke ürünü işleyip yeniden satıyor olabilir. İspanya ve İtalya örneği yukarıda.
- Kodu fazla daraltmak. 6 haneli kodda bazı ülkelerin verisi ve firma listesi boşalır. Önce 4 haneyle bakın, sonra HS6 simgesiyle alt kırılıma inin.
- Vergiyi atlamak. Büyük bir pazarda Türkiye'ye uygulanan vergi rakiplerinizden yüksekse pay farkının nedeni o olabilir. Vergiyi Market Access Map'te kontrol edin.
Trade Map'in yanında: ITC'nin diğer araçları
- Market Access Map: Hedef ülkenin ürününüze uyguladığı gümrük vergisi, Türkiye'nin yararlanabileceği tercihli oranlar ve vergi dışı önlemler.
- Export Potential Map: ITC'nin, bir ülkenin hangi ürünü hangi pazara daha fazla satabileceğine dair tahmini. Kısa listeye aday eklemek için iyi bir ikinci görüş.
Trade Map neyi söylemez?
Trade Map pazar seçimine veri sağlar; kararı tek başına aldırmaz. Hangi ülkenin ne kadar aldığını gösterir, ama o pazara girişi kolaylaştıran ya da zorlaştıran başlıkları birlikte tartmak size kalır: gümrük vergisi, belge ve uygunluk şartları, pazardaki tedarikçi yapısı, ödeme ve tahsilat riski.
Outfound'un pazar araştırması modülü bu başlıkları tek raporda toplar. Ürününüz için aday ülkeleri karşılaştırır; her ülke için vergi, tedarikçi yapısı, doğrulamanız gereken kural ve belgeler, Türkiye'deki ihracat destekleri ve tahsilat gibi başlıkları kaynaklarıyla sunar ve 12 aylık bir giriş planı önerir.
Ülkeyi seçtikten sonraki iş, o ülkede ürününüzü bugün satan, işleyen ya da kullanan firmaları bulmak ve karar vericiye ulaşmaktır. Outfound bu kısmı da yapar: tarif ettiğiniz alıcıyı hedef ülkede arar, her firmanın bugünkü sitesini okuyup uyanı gerekçesiyle listeler ve ilk e-postayı alıcının dilinde yazar. Ayrıntısı ithalatçı bulma sayfasında.
Diğer kaynakları ihracatta müşteri bulma yöntemleri rehberinde, gümrük verisiyle farkını gümrük verisi mi, alıcı araştırması mı karşılaştırmasında anlattık. Pazar seçiminin tamamı için ilk ihracat pazarını seçme yazısına bakın.
Son güncelleme: · Hazırlayan: Tolga Tatar